Instrumenty
Gitara flamenco i cajón
Co odróżnia gitarę flamenco od modelu klasycznego, czym jest golpeador i jak peruwiański cajón stał się instrumentem flamenco.
Zarezerwuj przedstawienie flamenco w pałacu ↗Szybka odpowiedź
Gitara flamenco ma niższą akcję strun, cieńszą płytę wierzchnią i mniejszy korpus niż gitara klasyczna, co daje jaśniejsze, bardziej perkusyjne brzmienie. Wiele z nich ma płytkę ochronną, zwaną golpeador, do rytmicznych uderzeń palcami. Cajón, skrzynkowy bęben z wybrzeża Peru, trafił do flamenco po tym, jak Paco de Lucía przywiózł go do Hiszpanii po wizycie w Limie w 1977 roku.
Gitara stworzona do akompaniamentu
Według Wikipedii gitary flamenco mają lżejszą konstrukcję niż modele klasyczne – struny są osadzone niżej, płyta wierzchnia cieńsza, korpus mniejszy, a wewnątrz mniej żeberek, co daje jaśniejsze, bardziej perkusyjne brzmienie. Niższa akcja strun ułatwia szybką grę, a brzęczenie strun jest tolerowane, a czasem wykorzystywane ekspresyjnie. Gitary flamenco reagują szybciej i mają krótszy sustain, dzięki czemu szybkie pasaże pozostają czytelne. Tradycyjne tyły i boki wykonuje się z hiszpańskiego cyprysu, klonu jaworowego lub palisandru, a płyty wierzchnie ze świerku.
Golpeador i capo
Wiele gitar flamenco ma plastikową płytkę ochronną, zwaną golpeador, która chroni korpus przed rytmicznymi uderzeniami palców, nazywanymi golpes. Gitary klasyczne zazwyczaj jej nie mają. Kapodaster, nazywany cejilla, służy głównie do dopasowania tonacji do skali głosu śpiewaka, a nie tylko do rozjaśnienia brzmienia. Dlatego gdy widzisz kapodaster na koncercie, zazwyczaj jest on tam ze względu na głos. Niewiele tradycyjnej muzyki gitarowej jest zapisane, a większość przekazywana jest ze słuchu.
Techniki, które usłyszysz
Wikipedia wymienia rasgueado – uderzenie polegające na szybkim wyprowadzeniu na zewnątrz trzech do pięciu palców prawej ręki – oraz picado, czyli pasaże skalowe grane naprzemiennie palcem wskazującym i środkowym. Wymienia też alzapúę, technikę prawego kciuka wywodzącą się z gry kostką na oudzie, oraz apoyando, uderzanie w stronę płyty rezonansowej tak, by palec zatrzymywał się na kolejnej strunie, co nadaje dźwiękowi ostrzejszy charakter. Nazwy nie są potrzebne, by usłyszeć różnicę między szarpanym wybuchem a szybkim przebiegiem pojedynczych dźwięków.
Droga cajónu do flamenco
Wikipedia podaje, że cajón rozwinął się na wybrzeżu Peru w czasach niewolnictwa, wywodząc się z zachodnio- i środkowoafrykańskich instrumentów skrzynkowych, a w 2001 roku Peru ogłosiło go Dziedzictwem Narodowym. Po wizycie w Limie w 1977 roku z peruwiańskim perkusistą Caitro Soto, Paco de Lucía przywiózł cajón do Hiszpanii dla swojej muzyki. Artykuł podaje, że historycy perkusji przypisują Pepe Ébano wprowadzenie go do flamenco, a później został użyty w nagraniu Entre dos aguas.
Jak się na nim gra
Muzyk siada na skrzyni, przechylonej pod kątem, i uderza w przednią płaszczyznę między kolanami. Przód jest zazwyczaj wykonany z cienkiej sklejki. Wikipedia podaje, że grający uderzają dłońmi i palcami, a czasem szczotkami, pałkami lub kijami, i mogą klaskać w boki dłońmi i palcami. Niektórzy używają rękawic perkusyjnych, a niektórzy mocują pedał bębna basowego. W zespole flamenco może utrzymywać compás, który w innym wypadku niosłyby palmas. To, czy dany występ obejmuje cajón, bywa różne, a bilet gwarantuje tancerzy, śpiewaków i gitarzystów.
Najczęściej zadawane pytania
Co wyróżnia gitarę flamenco?
Ma niższą akcję strun, cieńszą płytę wierzchnią, mniejszy korpus i mniej wewnętrznych żeber, co daje jaśniejsze, bardziej perkusyjne brzmienie — według Wikipedii.
Czym jest golpeador?
Plastikowa nakładka ochronna na płycie wierzchniej gitary, która chroni drewno przed rytmicznymi uderzeniami palców zwanymi golpes.
Skąd pochodzi cajón?
Z wybrzeża Peru, gdzie rozwinął się w czasach niewolnictwa z zachodnio- i środkowoafrykańskich instrumentów skrzynkowych.
Czy na występie będzie cajón?
To bywa różne. Bilet gwarantuje tancerzy, śpiewaków i gitarzystów, więc cajón należy traktować jako możliwy dodatek.
Źródła