Flamenco palos: de vormen die je moet kennen

Palo, gedefinieerd

Wikipedia definieert een palo, of cante, als een van de verschillende traditionele muzikale vormen in flamenco. Het woord betekent een kaartsoort, en het artikel noemt de classificatie los. Palos worden gegroepeerd naar traditionele oorsprong, naar muzikale oorsprong, naar stemming en naar hun compás-familie. De stemminggroepering, die Wikipedia toeschrijft aan Christof Jung in 1990, verdeelt ze in cante grande, cante intermedio en cante chico: de meest serieuze, de midden- en de lichtere vormen.

De soleá-familie

De soleá is een ritme gebouwd op een cyclus van 12 tellen, en Wikipedia zegt dat de meeste palos van de familie traditioneel als van Roma-oorsprong worden beschouwd. Alegrías behoort tot de cantiñas-groep binnen de familie, naast romeras, caracoles en mirabrás. Dus wanneer je hoort dat een palo in de soleá-familie zit, ken je de puls voordat je de woorden kent. De gitaar maakt de cyclus doorgaans gemakkelijk voelbaar, en de stappen van de danser keren terug op dezelfde tellen.

Seguiriyas: het diepe lied

Seguiriyas maakt deel uit van de cante jondo-groep, het diepe lied, met een plechtig karakter. Wikipedia zegt dat het een patroon van 12 tellen gebruikt en strikter verbonden is met de Romani-muziekcultuur. Het artikel over cante jondo zegt dat voor de componist Manuel de Falla de siguiriya het liedtype was dat de kern van de groep vormde. Als een voorstelling er een bevat, verwacht dan een sfeeromslag: langzamer, zwaarder en stiller dan de palos eromheen.

Bulerías: snel en feestelijk

Wikipedia classificeert bulerías louter op ritme, ongeacht toonaard of strofe, en zegt dat het, anders dan de soleá, secties van 6 en 3 tellen kan bevatten. Het beschrijft de vorm als snel en feestelijk, en het artikel over flamenco noemt het de emblematische palo van de compás. Het is vaak waar het klappen en de jaleo-kreten het luidst zijn, en het is een gangbare manier waarop een voorstelling haar energie opvoert vóór het einde.

Tangos, tientos en de fandango-familie

Tangos behoort tot een familie in tweedelige maat, vier tellen per maat, en Wikipedia zegt dat tientos een langzamere, meer syncopische vorm van tangos is. Fandangos begonnen als volksdansen die in de 1700s populair waren in heel Spanje en Ibero-Amerika, met regelmatige vormen in drie of zes tellen en later vrije vormen zonder vast ritme. Malagueñas behoren tot de fandango-familie en worden in vrije ritmiek gezongen. Wikipedia vermeldt cartageneras en de murciana onder de vrije vormen die van fandangos zijn afgeleid, en zegt dat oosterse fandangos ontstonden in oostelijk Andalusië en Murcia.

Hoe u dit tijdens een voorstelling kunt gebruiken

Ga er niet met een checklist in. Wikipedia beschrijft een los systeem, en een programma kan van avond tot avond veranderen. Luister in plaats daarvan naar drie dingen: hoeveel tellen de gitaar lijkt te doorlopen, of de sfeer plechtig of feestelijk is, en of de zanglijn vast aan het ritme is gebonden of ervan vrij is. Die drie aanwijzingen brengen het meeste van wat u hoort onder in een familie, en dat is alles wat de meeste luisteraars nodig hebben. De voorstelling in het Marbeuf Palace is een goede plek om te oefenen.

Lees verder: Flamenco in het Marbeuf Paleis